20 książek, o których będzie głośno. Poznaliśmy nominacje do Nagrody Nike 2026

Dla jednych jest literackim odpowiednikiem Oscarów. Dla innych najważniejszym drogowskazem w świecie współczesnej polskiej książki. Niezależnie od opinii jedno pozostaje niezmienne: gdy ogłaszana jest lista nominowanych do Nagrody Literackiej Nike, rynek wydawniczy zatrzymuje się na chwilę i zaczyna uważnie przyglądać wskazanym tytułom.

Od niemal trzech dekad Nike pozostaje najbardziej prestiżowym wyróżnieniem literackim w Polsce. To właśnie ta nagroda wielokrotnie otwierała książkom drogę do szerokiej publiczności, zwiększała zainteresowanie czytelników i wpływała na sprzedaż tytułów, które wcześniej funkcjonowały głównie w obiegu krytycznoliterackim.

W 2026 roku poznaliśmy kolejną dwudziestkę książek, które mają szansę powalczyć o jedno z najbardziej pożądanych wyróżnień w polskiej kulturze.

Czym właściwie jest Nagroda Literacka Nike?

Nagroda Literacka Nike została ustanowiona w 1997 roku. Jej celem jest promocja współczesnej literatury polskiej oraz wyróżnianie najważniejszych książek opublikowanych w poprzednim roku. Fundatorami nagrody są Fundacja Agory i „Gazeta Wyborcza”. Laureatka lub laureat otrzymuje statuetkę autorstwa Gustawa Zemły oraz nagrodę finansową w wysokości 100 tysięcy złotych.

Na przestrzeni lat Nike trafiała zarówno do powieściopisarzy, jak i poetów, reporterów, eseistów czy autorów biografii. Wśród laureatów znajdują się między innymi Olga Tokarczuk, Wiesław Myśliwski, Dorota Masłowska, Mariusz Szczygieł, Joanna Bator czy Zbigniew Rokita.

To właśnie ta różnorodność gatunkowa sprawia, że Nike pozostaje czymś więcej niż rankingiem bestsellerów. Jest próbą uchwycenia najciekawszych zjawisk literackich i intelektualnych danego roku.

Dlaczego lista nominowanych budzi tyle emocji?

W przeciwieństwie do wielu nagród literackich Nike nie ogranicza się do jednego gatunku. Na długiej liście obok siebie mogą znaleźć się powieści, reportaże, eseje, autobiografie, biografie czy tomy poetyckie. Dzięki temu nominacje stają się nie tylko zestawieniem najgłośniejszych książek, ale także swoistym obrazem współczesnej polskiej kultury i tematów, które zajmują autorów oraz czytelników.

Co roku ogłoszenie dwudziestu nominowanych tytułów rozpoczyna wielomiesięczną dyskusję. Krytycy analizują decyzje jury, wydawcy obserwują reakcje rynku, a czytelnicy tworzą własne listy faworytów.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że wiele książek po nominacji otrzymuje drugie życie. Trafiają na listy lektur klubów książki, wracają do księgarń i bibliotek, a autorzy pojawiają się w mediach znacznie częściej niż wcześniej.

Nike 2026. Lista 20 nominowanych książek

Poniżej prezentujemy pełną listę książek nominowanych do Nagrody Literackiej Nike 2026:

• Kasper Bajon, Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle, Czarne
• Anna Bikont, Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów, Czarne
• Łukasz Garbal, Wańkowicz. Życie na kraterze, Czarne
• Dorota Grabek, Zmartwychwstanki, Czarne
• Marta Grzywacz, Radość Soboty. Archiwum życia i śmierci, Czarne
• Maciej Hen, Tratwa z pomarańczami, Filtry
• Michał Komar, Józef, czyli…, Czuły Barbarzyńca Press
• Justyna Kulikowska, Wnyki dla światła, WBPiCAK
• Krzysztof Łapiński, Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa, Agora
• Jarosław Mikołajewski, Marsala, Austeria
• Weronika Murek, Urodziny, Czarne
• Tomasz Pietrzak, Bery z dzielni, Znak
• Anna Piwkowska, Prześwity, Znak
• Zyta Rudzka, Tylko durnie żyją do końca, W.A.B.
• Paweł Rzewuski, Krzywda, ArtRage
• Maciej Siembieda, Gołoborze, Znak Literanova
• Maciej Sieńczyk, Pijaczek, Biblioteka Śląska
• Michał Tabaczyński, Kieszonkowa metropolia. W rok dookoła Bydgoszczy, Czarne
• Szczepan Twardoch, Null, Marginesy
• Jurij Zawadski, Jak poczuć się samotnym w zatłoczonym pociągu, Korporacja Ha!art

Co łączy tegoroczne nominacje?

Tegoroczna lista po raz kolejny pokazuje, że polska literatura nie zamyka się w jednym nurcie. Obok książek podejmujących temat historii i pamięci zbiorowej pojawiają się publikacje poświęcone współczesnym przemianom społecznym, relacjom międzyludzkim, tożsamości, kulturze i doświadczeniom jednostki.

Warto zwrócić uwagę również na obecność autorów reprezentujących różne pokolenia oraz odmienne sposoby opowiadania o rzeczywistości. To właśnie dzięki temu Nike pozostaje nagrodą, która nie tyle wyznacza jeden obowiązujący kierunek, ile pokazuje bogactwo współczesnej polskiej literatury.

Kiedy poznamy zwycięzcę Nagrody Nike 2026?

Ogłoszenie długiej listy nominowanych to dopiero pierwszy etap konkursu. Na początku września poznamy siedem książek, które znajdą się w ścisłym finale Nagrody Literackiej Nike 2026. Lista finalistów tradycyjnie zostanie opublikowana na łamach „Gazety Wyborczej”.

Laureatkę lub laureata tegorocznej edycji poznamy podczas uroczystej gali, która odbędzie się 4 października 2026 roku. Zwycięzca otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 100 tys. zł oraz statuetkę autorstwa Gustawa Zemły. Swojego faworyta wybiorą także czytelnicy i czytelniczki w plebiscycie Nagroda Nike Czytelników.

Kto zdobył Nike w ubiegłym roku?

W 2025 roku jury Nagrody Literackiej Nike przyznało statuetkę Elizie Kąckiej za książkę „Wczoraj byłaś zła na zielono”. Co ciekawe, ten sam tytuł zdobył także uznanie czytelników. Nagroda Nike Czytelników również trafiła do Elizy Kąckiej, co zdarza się stosunkowo rzadko i pokazuje wyjątkową siłę oddziaływania tej publikacji.

„Wczoraj byłaś zła na zielono” to autobiograficzny esej poświęcony doświadczeniu macierzyństwa i wychowywania neuroatypowego dziecka. Książka została doceniona za szczerość, literacką jakość oraz próbę opisania codzienności, która często wymyka się prostym definicjom i gotowym schematom.

Tegoroczna edycja pokaże, czy jury i czytelnicy ponownie wskażą tego samego zwycięzcę. O tym przekonamy się już jesienią.

Więcej niż nagroda

Choć zwycięzca zostanie wyłoniony dopiero jesienią, już sama obecność na długiej liście jest dla wielu autorów znaczącym wyróżnieniem. Dla czytelników natomiast nominacje stanowią jeden z najciekawszych drogowskazów literackich roku. W czasach, gdy każdego roku na polskim rynku ukazują się tysiące nowych tytułów, lista Nike pozostaje jednym z niewielu zestawień, które pozwalają zatrzymać się na chwilę i przyjrzeć książkom uznanym przez jury za szczególnie ważne.

Niezależnie od tego, która z nominowanych pozycji ostatecznie zdobędzie statuetkę, jedno jest pewne. Przez najbliższe miesiące właśnie te tytuły będą wyznaczać rytm najważniejszych rozmów o polskiej literaturze.

Artykuł przygotowała Agnieszka Marzęda