Raport EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą”

Aż 69% właścicieli firm z sektora MŚP w Polsce prowadzi działalność zgodną z kierunkiem swojego wykształcenia, a w usługach ten odsetek sięga nawet 84%. Jednak niemal połowa przedsiębiorców przyznaje, że to nie dyplom, a praktyka i doświadczenie mają kluczowe znaczenie dla prowadzenia firmy.

Edukacja zgodna z biznesem – ale nie zawsze

Z danych EFL wynika, że zdecydowana większość właścicieli mikro, małych i średnich firm ma wykształcenie powiązane z prowadzoną działalnością. 69% respondentów wskazuje, że ich edukacja jest spójna z profilem biznesu, a w średnich firmach odsetek ten wzrasta do imponujących 85%.

Największą zgodność pomiędzy kierunkiem studiów a branżą widać w usługach (84%), rolnictwie (76%) i budownictwie (75%). Z kolei najbardziej rozbieżny obraz wyłania się w transporcie – tam aż 55% właścicieli ma wykształcenie zupełnie niezwiązane z prowadzonym biznesem.

To pokazuje, że w wielu sektorach formalna edukacja faktycznie wspiera przedsiębiorczość, ale są też branże, w których liczy się przede wszystkim intuicja, praktyka i zdolność szybkiego reagowania na zmieniające się warunki.

Dyplom pomaga? Zależy od wielkości firmy

Jednym z najciekawszych wniosków raportu jest silna zależność między wielkością firmy a znaczeniem wykształcenia.

W średnich przedsiębiorstwach aż 92% zarządzających uważa, że wyższe wykształcenie pomaga w codziennym prowadzeniu firmy. W mikroprzedsiębiorstwach ten odsetek spada jednak do zaledwie 22%.

To wyraźny sygnał, że w małych firmach kluczową rolę odgrywa praktyka, a właściciele częściej polegają na doświadczeniu niż na wiedzy akademickiej. Wraz z rozwojem organizacji i pojawieniem się bardziej specjalistycznych funkcji rośnie jednak znaczenie kompetencji formalnych – szczególnie w obszarach finansów, prawa czy zarządzania projektami.

Polscy przedsiębiorcy: technikum zamiast uniwersytetu

Badanie EFL pokazuje, że niemal połowa polskich przedsiębiorców nie posiada wyższego wykształcenia. Wśród osób prowadzących własne firmy 52% ukończyło technikum, 44% liceum, a tylko 4% szkołę zawodową.

Dyplom uczelni wyższej ma 29% właścicieli firm – tyle samo ukończyło studia inżynierskie. W sumie 42% zarządzających MŚP nie posiada tytułu licencjata ani magistra.

Co ciekawe, edukacja formalna rośnie wraz ze skalą działalności. W średnich firmach studia ukończyło ponad 90% przedsiębiorców, a co trzeci ma też dyplom studiów podyplomowych. W mikrofirmach natomiast wyższe wykształcenie ma jedynie co piąty właściciel.

Praktyka – wciąż najważniejszy nauczyciel biznesu

Aż 91% przedsiębiorców przyznaje, że w prowadzeniu działalności gospodarczej to właśnie praktyka odgrywa kluczową rolę.

Paweł Bojko, wiceprezes EFL, komentując wyniki raportu, podkreśla:

„Dyskusja o tym, co ważniejsze – wykształcenie czy doświadczenie – trwa od lat. Nasze dane pokazują, że to zależy od kontekstu. Małe firmy częściej polegają na doświadczeniu i praktyce, a w większych rośnie potrzeba specjalistycznej wiedzy kierunkowej. Wraz z rozwojem przedsiębiorstw edukacja staje się fundamentem zarządzania i otwiera drzwi do współpracy, także międzynarodowej.”

To właśnie połączenie wiedzy teoretycznej z praktycznym doświadczeniem tworzy dziś model przedsiębiorcy, który potrafi łączyć intuicję z analizą, a decyzje opierać zarówno na danych, jak i instynkcie biznesowym.

Branże, w których wykształcenie ma (lub nie ma) znaczenie

Rola edukacji w biznesie zależy nie tylko od wielkości firmy, ale i od sektora.
Najczęściej znaczenie dyplomu podkreślają przedsiębiorcy z branży usługowej (74%) i produkcyjnej (69%).

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w rolnictwie i transporcie – tam większość badanych uważa, że formalne wykształcenie nie ma istotnego wpływu na codzienne funkcjonowanie firmy (odpowiednio 82% i 54%).

Wynika to z praktycznego charakteru tych branż, w których liczy się znajomość rynku, doświadczenie operacyjne oraz odporność na nieprzewidywalność, a nie teoretyczna wiedza akademicka.

Edukacja jako inwestycja w rozwój – nie obowiązek

Dane z raportu EFL pokazują, że polscy przedsiębiorcy coraz częściej traktują edukację nie jako obowiązek, ale świadomy wybór i inwestycję w rozwój.

Choć formalny dyplom nie zawsze jest niezbędny, w wielu przypadkach daje przewagę – pozwala lepiej zrozumieć procesy finansowe, prawne i strategiczne. Wraz z rozwojem technologii, cyfryzacji i sztucznej inteligencji znaczenie kształcenia ustawicznego będzie jeszcze rosło.

Najbardziej konkurencyjni przedsiębiorcy przyszłości to ci, którzy potrafią łączyć oba światy – praktykę i edukację, doświadczenie i wiedzę teoretyczną, działając z otwartością i gotowością do uczenia się przez całe życie.

 

Metodyka badania

Raport EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” powstał we współpracy z ICAN Institute. W lipcu 2025 roku przeprowadzono 600 wywiadów telefonicznych (CATI) z właścicielami i osobami zarządzającymi finansami firm MŚP w całej Polsce. W badaniu uczestniczyły przedsiębiorstwa z sześciu branż: budownictwa, handlu, produkcji, rolnictwa, transportu i usług.

Pełna wersja raportu EFL dostępna jest >>> TUTAJ