Kreatywność – kluczowa kompetencja przyszłości. Jak ją rozwijać w świecie pełnym automatyzacji i utartych schematów?
W erze AI, automatyzacji i dynamicznych zmian społecznych jedno pozostaje niezmienne - to, co najbardziej ludzkie, zyskuje na wartości. Kreatywność - przez lata niedoceniana w świecie biznesu - dziś staje się jedną z najbardziej pożądanych kompetencji przyszłości.
Według raportu Future of Jobs 2025 przygotowanego przez World Economic Forum, kreatywność – obok myślenia analitycznego i zdolności rozwiązywania złożonych problemów – znajduje się wśród top 5 umiejętności, które będą zyskiwać na znaczeniu do 2030 roku.
Dlaczego kreatywność jest dziś tak cenna?
W świecie złożonym, nieprzewidywalnym i pełnym paradoksów, kreatywność to nie tylko „ładne obrazki” – to zdolność do:
- myślenia poza schematami,
- adaptowania się do zmian,
- znajdowania nowych rozwiązań,
- łączenia pozornie odległych obszarów wiedzy.
To właśnie kreatywne zespoły szybciej reagują na zmiany, lepiej się komunikują i potrafią współtworzyć innowacyjne produkty oraz strategie.
Z badania IBM przeprowadzonego na 1500 CEO z całego świata wynika, że to właśnie kreatywność została uznana za najważniejszą kompetencję liderów przyszłości, wyprzedzając integrację strategiczną czy zarządzanie.
Czy kreatywności można się nauczyć?
Kreatywność nie jest talentem zarezerwowanym wyłącznie dla artystów. To mięsień, który można ćwiczyć, a jego rozwój wspierają konkretne działania, jak np.:
- Zmienność perspektywy – np. burze mózgów, mapy myśli, pytania „co by było, gdyby…?”.
- Kontakt ze sztuką i twórczością – udział w warsztatach artystycznych czy pracy z metaforą.
- Kultura eksperymentu – tworzenie bez lęku przed błędem, traktowanie porażek jako danych.
- Praca w zróżnicowanych zespołach – bo różnorodność generuje innowacje.
Zatem: tak! Kreatywności można się nauczyć, ale trzeba ją świadomie rozwijać.
Geniusz twórczy – potencjał, który można rozwijać
W latach 60. XX wieku dr George Land, na zlecenie NASA, opracował test badający zdolności twórcze – początkowo przeznaczony dla inżynierów i konstruktorów pracujących przy programach kosmicznych. Z czasem test ten został wykorzystany także w badaniach rozwojowych dzieci, a uzyskane wyniki wywołały szeroką dyskusję na temat natury kreatywności.
Aż 98% pięciolatków osiągało w teście poziom kreatywności charakterystyczny dla tzw. „geniuszu twórczego”. Jednak w miarę upływu lat ten odsetek drastycznie malał – u dorosłych wynosił zaledwie 2%. Dane te sugerują, że kreatywność nie jest cechą stałą, lecz potencjałem, który można rozwijać – lub tłumić.
Coraz więcej ekspertów zwraca uwagę na to, że struktury edukacyjne i zawodowe – często oparte na kontroli, hierarchii i ocenach – mogą nieświadomie ograniczać twórcze myślenie. Standaryzacja, utarte schematy, brak przestrzeni na eksperymentowanie i popełnianie błędów sprawiają, że wiele osób z czasem traci kontakt ze swoim naturalnym potencjałem innowacyjnym.
To właśnie dlatego tak istotne staje się dziś świadome wspieranie kreatywności – zarówno w rozwoju osobistym, jak i w środowisku pracy.
Dr Land twierdzi, że nasz naturalny potencjał twórczy nie znika – po prostu przestajemy z niego korzystać. Kreatywność, podobnie jak mięśnie, rozwija się i staje silniejsza dzięki regularnemu używaniu i ćwiczeniu.
Z perspektywy badań nad mózgiem wyróżniamy dwa tryby myślenia, które opierają się na odmiennych mechanizmach:
Myślenie rozbieżne (divergent thinking) – to wyobraźnia, generowanie nowych pomysłów, skojarzeń, wielu możliwych rozwiązań. Działa jak akcelerator twórczości. Cechuje się kreatywnością, otwartością, brakiem oceniania i swobodą skojarzeń.
Przykład: burza mózgów, w której szukasz jak największej liczby nietypowych pomysłów na prezent dla osoby, której dobrze nie znasz.
Typowe cechy:
- swoboda, luźne skojarzenia
- wiele możliwych odpowiedzi
- eksperymentowanie i wychodzenie poza schemat
- przydatne na wczesnych etapach procesu twórczego
Myślenie zbieżne (convergent thinking)) – to analiza, podejmowanie decyzji, testowanie i krytyczne myślenie. To proces selekcji i analizy rozwiązań, by znaleźć to jedno najlepsze. Opiera się na logice, wiedzy i ocenianiu pomysłów pod kątem efektywności.
Przykład: wybieranie najlepszego z wcześniej wygenerowanych pomysłów na prezent, który faktycznie można kupić w budżecie 100 zł.
Typowe cechy:
- analiza, synteza, logiczne myślenie
- jedna poprawna odpowiedź lub najlepszy wybór
- przydatne w planowaniu, podejmowaniu decyzji
Myślenie zbieżne jest niezbędne, ale niewłaściwie użyte – potrafi zablokować kreatywność.
Jak zauważył dr Land: „W szkole uczymy się używać obu tych rodzajów myślenia jednocześnie – co w praktyce prowadzi do ich wzajemnego blokowania.”
Oba typy myślenia są potrzebne w procesie kreatywnym – rozbieżne do tworzenia, zbieżne do wdrażania. Najbardziej innowacyjne zespoły i osoby potrafią przełączać się płynnie między nimi.
Dlatego, aby rozwijać kreatywność, warto świadomie rozdzielać te tryby i korzystać z nich w odpowiednim czasie.
Jak rozwijamy kreatywność w praktyce?
Skoro już wiemy, że kreatywność nie jest wrodzonym talentem, a kompetencją, którą można świadomie rozwijać, poznajmy pięć sprawdzonych sposobów na podnoszenie jej poziomu:
- Praca w zmiennym środowisku bodźców
Zmienność otoczenia – nawet krótkotrwała – pobudza nowe skojarzenia i wzorce myślowe. Przestrzenie pełne światła, natury lub sztuki sprzyjają elastycznemu myśleniu. - Stosowanie ćwiczeń rozbieżnego myślenia
Zadania typu „ile zastosowań ma spinacz?” uczą przełamywania schematów. To fundament treningu wyobraźni. - Techniki pracy z pytaniami
Zamiast szukać szybkich odpowiedzi, warto formułować lepsze pytania. Otwarte, prowokujące, niestandardowe pytania uruchamiają nowe ścieżki poznawcze. - Praktyka interdyscyplinarna
Łączenie dziedzin – np. sztuki z biznesem, nauki z filozofią – otwiera przestrzeń dla innowacji. Kreatywność rozwija się na przecięciu perspektyw. - Bezpieczne przestrzenie twórcze
Warsztaty, sesje kreatywne czy działania zespołowe pozwalają „myśleć na głos”, dzielić się ideami bez oceny, budując odwagę twórczą.
Jak to wygląda w praktyce?
Z doświadczenia swojej własnej transformacji, pracy z setkami kobiet oraz z zespołami w organizacjach mogę powiedzieć jedno: twórczość to potężne, choć wciąż niedoceniane narzędzie rozwoju – zarówno osobistego, jak i zespołowego. Wspiera budowanie wewnętrznej równowagi, poprawia komunikację, redukuje stres i wzmacnia innowacyjność w środowisku pracy.
Dlatego podczas moich warsztatów malowania intuicyjnego dla kobiet, kreatywnych warsztatów malarskich typu „malowanie przy winie” – gdzie liczy się proces twórczy, a wino jest jedynie subtelnym akcentem kulturowym – oraz kreatywnych sesji dla zespołów i liderów, tworzymy przestrzeń, w której można bezpiecznie eksperymentować, wyrażać siebie i odkrywać nowe sposoby myślenia.
Poprzez pracę z kolorem, intuicją i symbolem uczestnicy doświadczają działania rozbieżnego myślenia i uczą się przełączać z trybu analizy na tryb twórczy. To nie tylko relaksujące – to także głęboko rozwijające. Zarówno indywidualnie, jak i zespołowo.
Co musisz poczuć, by przyjść na takie spotkanie lub zaprosić swój zespół na trening kreatywności?
Wystarczy ciekawość. Odrobina otwartości na doświadczenie inne niż codzienne – takie, które łagodnie poszerza strefę komfortu, oferując w zamian więcej swobody, sprawczości i satysfakcji. Może lekki niedosyt – przeczucie, że Twoja intuicja, wrażliwość czy wyobraźnia są gdzieś uśpione i chcesz dać im głos.
A może potrzeba, by tchnąć w zespół nową energię, poprawić komunikację, zbudować głębsze relacje – nie przez kolejne prezentacje, ale poprzez wspólne twórcze działanie i doświadczenie czegoś nowego – poza utartym schematem.
Nie są potrzebne żadne umiejętności plastyczne.
Wystarczy gotowość, by dać sobie (lub swojemu zespołowi) przestrzeń na eksperyment, refleksję i kreatywny rozwój.
Jeśli ten opis z Tobą rezonuje – zapraszam na warsztaty twórczego rozwoju, nie tylko dla kobiet. To bezpieczna, estetyczna i inspirująca przestrzeń, w której łączymy malarstwo intuicyjne, elementy pracy rozwojowej oraz subtelną opowieść o winie – rozumianym jako symbol uważności i celebracji życia.
Nie chodzi o to, by każdy był artystą.
Chodzi o to, by każdy – niezależnie od roli czy branży – rozwijał zdolność generowania nowych rozwiązań, myślenia poza schematami i adaptacji do zmieniających się warunków.
W erze automatyzacji i dynamicznego postępu technologicznego to właśnie kompetencje poznawcze wyższego rzędu – takie jak umiejętność interpretowania złożonych zjawisk, formułowania trafnych pytań oraz dostrzegania zależności niewidocznych dla systemów algorytmicznych – stanowią o przewadze człowieka.
Kreatywność przestaje być postrzegana jako domena jednostek twórczych – staje się strategiczną kompetencją przyszłości, którą można i warto rozwijać w sposób celowy i systematyczny.
W świecie jutra to właśnie ludzie kreatywni będą kształtować rzeczywistość. To kompetencja przyszłości. Umiejętność, którą da się trenować i wzmacniać – niezależnie od wieku czy stanowiska, w każdej branży.
Świadomy trening kreatywności dziś, to większa elastyczność i przewaga jutro – skontaktuj się, aby wspólnie zaplanować event firmowy . Zainwestuj w kompetencje jutra – twórz kreatywne doświadczenia, które napędzają rozwój Twojej organizacji.
Katarzyna Wasilewska
Artystka, Mentorka Twórczego Rozwoju
ART and Wine Friends – kreatywne warsztaty dla dorosłych
Udostępnij
