Między ciekawością a niepewnością: Co Polacy myślą o sztucznej inteligencji?

Choć sztuczna inteligencja coraz mocniej zaznacza swoją obecność w codziennym życiu, wiedza na jej temat wciąż pozostaje powierzchowna. Raport „Między ciekawością a niepewnością. Pokolenia Polaków wobec sztucznej inteligencji – wiedza, doświadczenie, nastroje”, przygotowany przez agencję K+ Research na zlecenie Politechniki Wrocławskiej, odsłania niejednoznaczny i wielowymiarowy obraz społecznego podejścia do AI. W badaniu wzięli udział przedstawiciele czterech generacji: Z, Y, X i baby boomers – co pozwoliło uchwycić dynamiczne różnice w postrzeganiu tej technologii.

Słyszeliśmy o AI – ale czy rozumiemy, jak działa?

Zdecydowana większość respondentów (87%) deklaruje, że spotkała się z pojęciem sztucznej inteligencji. Jednak zaledwie 15% z nich ocenia swoją wiedzę o AI jako wysoką, a 23% deklaruje, że rozumie mechanizmy działania konkretnych narzędzi. Co piąta osoba nie była w stanie wskazać żadnego rozwiązania opartego na AI. Te liczby pokazują wyraźnie – choć AI to temat obecny w debacie publicznej, wciąż pozostaje technologią obudowaną niepewnością, mitami i niewiedzą.

Entuzjazm bez kompetencji – AI w pracy zawodowej

Prawie połowa Polaków dostrzega potencjał zastosowań AI w pracy zawodowej, szczególnie osoby z wyższym wykształceniem, mieszkańcy dużych miast i przedstawiciele pokolenia baby boomers. Mimo to ponad 50% respondentów przyznaje, że w praktyce nie wykorzystuje AI w swojej codziennej pracy. Gdy sięgamy po sztuczną inteligencję, najczęściej służy nam jako źródło inspiracji – np. w postaci modeli językowych takich jak ChatGPT.

Eksperci z Politechniki Wrocławskiej podkreślają, że ten rozdźwięk nie wynika z braku zaufania, lecz z niedoboru kompetencji wdrożeniowych. Tam, gdzie brakuje kultury technologicznej i systemowego wsparcia, nawet najbardziej innowacyjne narzędzia pozostają nieużywane.

Medycyna, nauka i bezpieczeństwo – w tych obszarach pokładamy nadzieję

Najwięcej pozytywnych oczekiwań wobec AI Polacy kierują w stronę medycyny. Wierzymy, że sztuczna inteligencja pomoże w szybszej diagnostyce, opracowywaniu terapii oraz poprawie jakości opieki zdrowotnej. Dalsze obszary, w których dostrzegamy potencjał AI, to programowanie, rozwój nauki oraz cyberbezpieczeństwo. Co istotne – są to odpowiedzi spójne między różnymi grupami wiekowymi, co może wskazywać na pewien społeczny konsensus co do użyteczności AI w tych dziedzinach.

Obawy: manipulacja, bezrobocie technologiczne, utrata prywatności

Choć dostrzegamy korzyści, nie jesteśmy wolni od obaw. Największymi lękami są dezinformacja i manipulacja (44%), bezrobocie technologiczne (39%) oraz poczucie utraty bezpieczeństwa i prywatności (35%). Lęki te koncentrują się na etycznych aspektach funkcjonowania AI – deepfake’ach, halucynacjach modeli, braku przejrzystości, braku odpowiedzialności i wpływie na środowisko.

Eksperci z Politechniki Wrocławskiej zaznaczają, że choć niektóre zawody znikną, wiele stanowisk ulegnie transformacji. Prawdziwą przewagę na rynku pracy będą mieć ci, którzy potrafią efektywnie korzystać z AI jako narzędzia wspomagającego.

Etyka i prawo – tematy pomijane, a przecież kluczowe

Jednym z najbardziej niepokojących wniosków raportu jest marginalizacja tematów etycznych i prawnych. Aż 44% respondentów nie wie, czy w ich miejscu pracy istnieją jakiekolwiek regulacje dotyczące korzystania z AI. Jeszcze mniej osób zastanawia się nad kwestią praw autorskich do treści generowanych przez AI lub bezpieczeństwem danych przekazywanych do narzędzi opartych na algorytmach. Eksperci wskazują, że to nie tylko brak wiedzy, ale także rezultat kultury cyfrowego przyzwyczajenia i lekceważenia zagrożeń w środowisku online.

Przyszłość z AI? Tylko z wiedzą i edukacją

Na szczęście – mimo wszystkich obaw – 43% badanych deklaruje chęć poszerzania wiedzy o AI. Największy entuzjazm widoczny jest wśród najmłodszych respondentów. To dobry znak, który może stać się punktem wyjścia do systemowych działań edukacyjnych i społecznych.

Jak podkreśla prof. Kamil Staniec z Politechniki Wrocławskiej, raport ma być impulsem do dialogu między uczelniami, administracją i biznesem. Tylko w ten sposób możemy budować społeczeństwo przygotowane do funkcjonowania w rzeczywistości, którą współtworzy sztuczna inteligencja.

Pełen raport „Między ciekawością a niepewnością. Pokolenia Polaków wobec sztucznej inteligencji – wiedza, doświadczenie, nastroje” jest dostępny w wersji elektronicznej na stronie: wroclaw.tech/-raport-Polacy-a-AI